Không chờ đợi thế hệ tiêm kích thứ sáu, Không quân Mỹ lên kế hoạch nâng cấp tiêm kích tàng hình F‑22 Raptor để biến nó thành trung tâm điều khiển UAV trong các nhiệm vụ chiến đấu.
🛫 F‑22 làm “chỉ huy” trên không cho UAV
Theo The War Zone, dự án mang tên Crewed Platform Integration (CPI) sẽ biến các F‑22 thành nền tảng chỉ huy trên không, giúp phi công điều khiển UAV CCA (Collaborative Combat Aircraft) qua máy tính bảng gắn trong buồng lái. Công đoạn thử nghiệm dự kiến bắt đầu từ tài khóa 2026 với ngân sách ban đầu 15 triệu USD .
Trong số 185 chiếc F‑22 hiện có, 143 chiếc đang sẵn sàng chiến đấu; phần còn lại để huấn luyện và thử nghiệm. Hệ thống CPI sẽ trang bị khoảng 142 bộ máy tính bảng chịu va đập và dây kết nối, mỗi bộ trị giá khoảng 86.000 USD . Nhờ đó, phi công dễ dàng ra lệnh kiểu “tham gia – tấn công – rút lui” cho UAV trong thời gian thực.
🔗 Kết nối dữ liệu giữa chiến đấu cơ và UAV
Cách thức liên lạc khả thi nhất là sử dụng hệ thống Inter‑Flight Data Link (IFDL) – vốn đang được dùng để truyền dữ liệu giữa các F‑22, nhờ khả năng chống gây nhiễu cao. Trước đó, mô hình thử nghiệm với UAV XQ‑58A Valkyrie đã thử nghiệm liên kết dữ liệu giữa F‑22 và F‑35, mở ra nhiều lựa chọn triển khai CCA .
🤖 UAV “đồng minh” trong tương lai
Không quân Mỹ đề xuất ngân sách 870 triệu USD (cho năm tài khóa 2026) để phát triển đội UAV CCA. Hai nguyên mẫu YFQ‑42A của General Atomics và YFQ‑44A của Anduril đang trong giai đoạn sản xuất, với mục tiêu mua 100–150 chiếc trong giai đoạn đầu, và hơn 1.000 chiếc về lâu dài. Dự kiến UAV sẽ tham gia biên chế trước năm 2030 .
🌐 Mở rộng thành kiến trúc đa nền tảng
Chiến lược dài hạn nhằm tích hợp UAV CCA không chỉ với F‑22 mà còn với F‑35, thế hệ NGAD tương lai (còn gọi là F‑47), máy bay ném bom B‑21 Raider, và máy bay tiếp dầu trên không. Mục tiêu là xây dựng kiến trúc chỉ huy – điều khiển chung giữa Không quân, Hải quân và Thủy quân lục chiến Mỹ .
⚙️ Lockheed Martin và tương lai phối hợp người – UAV
Lockheed Martin – nhà thầu chính của F‑22 và F‑35 – từng trình diễn hệ thống cho phép một phi công điều khiển đồng thời nhiều UAV qua màn hình cảm ứng trong buồng lái. Theo công ty, “phi công có thể ra lệnh cho nhiều UAV tấn công chỉ bằng một chiếc máy tính bảng.”
🧭 Hướng đi chiến lược của Mỹ
- Tiết kiệm thời gian và chi phí: Tận dụng F‑22 hiện có thay vì chờ đợi thế hệ mới.
- Tăng cường phối hợp mạng hóa: Phi công trực tiếp dẫn dắt UAV hỗ trợ, làm nhiệm vụ trinh sát, tấn công hoặc gây nhiễu.
- Đảm bảo ưu thế chiến lược: Thiết lập lợi thế trên không trước những đối thủ tương lai như Nga, Trung Quốc.
✅ Kết luận ngắn gọn
Chương trình CPI đánh dấu bước chuyển mình quan trọng của F‑22 – từ chiến đấu đơn lẻ thành “chỉ huy” mạng chiến đấu tích hợp người và máy. Cùng với việc phát triển UAV CCA, đây là hướng đi chiến lược mà Không quân Mỹ đặt niềm tin để duy trì ưu thế trên không trong thập kỷ tới.
