Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) vừa phát thông báo khẩn sau khi phát hiện nhiều đơn vị biến dầu dùng cho chăn nuôi thủy sản thành dầu ăn cho người. Sự việc nghiêm trọng này đã lan rộng vào các bếp ăn tập thể, cơ sở sản xuất công nghiệp và nhà hàng, khiến cộng đồng lo ngại về các nguy cơ sức khỏe lâu dài .
📦 Thủ đoạn tinh vi: đường ống ngầm & giả mác bổ sung vi chất
– Công ty TNHH Nhật Minh Food (thương hiệu OFood) cùng các doanh nghiệp nhập khẩu tạo hệ thống đường ống ngầm để chuyển dầu chăn nuôi từ bồn chứa sang bồn dầu ăn. Sau đó, đóng chai, dán nhãn “có bổ sung vitamin A” .
– Tuy vậy, kiểm nghiệm cho thấy sản phẩm hoàn toàn không chứa vitamin A như cam kết .
📉 Mức độ gây hại: từ gan đến ung thư
– Dầu chăn nuôi chứa nhiều chất oxy hóa lipid, axit béo tự do, kim loại nặng như chì, cadmium, cùng các hợp chất thơm vòng đa (PAHs), có thể gây đột biến gen, tổn thương gan, thận, rối loạn chuyển hóa và tăng nguy cơ ung thư .
– Nghiên cứu tại Đông Nam Á năm 2020 phát hiện 80 % mẫu dầu công nghiệp vượt ngưỡng axit béo tự do cho phép, nhiều mẫu có PAHs gấp 2–5 lần giới hạn an toàn WHO .
– Theo IAFP (Hoa Kỳ), dầu chiên từ dầu chăn nuôi lâu ngày làm tăng nguy cơ xơ vữa động mạch, viêm gan, rối loạn nội tiết mà biểu hiện ban đầu thường âm thầm .
👮♂️ Quy mô & hệ lụy pháp lý
– Công an tỉnh Hưng Yên đã triệt phá đường dây, thu giữ hơn 1.000 tấn dầu nhập lậu, khởi tố 3 bị can là chủ mưu .
– Ước tính “lợi nhuận” từ hoạt động này hơn 8.200 tỷ đồng trong 3 năm, một số công ty đạt doanh thu 4.500 tỷ/năm; lợi dụng chênh lệch giá (dầu ăn chịu thuế 8 %, dầu chăn nuôi miễn thuế), đồng thời trốn thuế VAT .
🛡️ Cục ATTP – Bộ Y tế khuyến cáo
- Các bếp ăn tập thể, suất ăn công nghiệp cần:
– Yêu cầu nhà cung cấp cung cấp hồ sơ công bố, nguồn gốc nguyên liệu, không chỉ tin vào bao bì, chứng từ . - Tuyệt đối không sử dụng nguyên liệu sai mục đích công bố, ngay cả khi có hóa đơn .
- Khi nghi ngờ, cần báo ngay cho cơ quan chức năng để xác minh và xử lý .
- Việc tuân thủ mục đích sử dụng là cả nghĩa vụ pháp lý – mọi vi phạm đều bị xử nghiêm theo Nghị định 15/2018/NĐ‑CP quy định về an toàn thực phẩm .
🧑⚕️ Chuyên gia nói gì?
PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh (Đại học Bách khoa Hà Nội) nhấn mạnh dầu chăn nuôi chứa nhiều chất độc và không thể chấp nhận được khi dùng để chiên rán thực phẩm .
Ông cảnh báo rằng dầu chưa tinh chế hoặc tái chế nhiều lần rất khó nhận biết bằng mắt thường nhưng lại chứa độc tố tích tụ lâu dài, đặc biệt ảnh hưởng nghiêm trọng với trẻ em, người già và người bệnh .
🔍 Lời khuyên dành cho người tiêu dùng
– Lựa chọn dầu ăn từ thương hiệu uy tín, có chứng nhận kiểm định chất lượng.
– Tránh mua dầu không rõ nguồn gốc, không có bao bì hoặc thông tin công bố.
– Khi thấy nghi ngờ, nên phản ánh với cơ quan chức năng để bảo đảm an toàn cho bản thân và cộng đồng.
Kết luận
Vụ việc “phù phép” dầu chăn nuôi thành dầu ăn cho người không chỉ vi phạm nghiêm trọng luật an toàn thực phẩm mà còn gây nguy hại nghiêm trọng cho sức khỏe cộng đồng. Cần sự giám sát chặt từ cơ quan chức năng và tinh thần cảnh giác từ mỗi người tiêu dùng.
