Bộ Y tế vừa ban hành Công điện/Chỉ thị đáng chú ý của Bộ trưởng Đào Hồng Lan và Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên vào ngày 11 tháng 7 năm 2025, tập trung vào việc siết chặt quản lý lĩnh vực giám định pháp y, pháp y tâm thần và các biện pháp bắt buộc chữa bệnh tâm thần .
1.
Nguyên nhân và bức xúc xã hội
- Gần đây, một số vụ tiêu cực nghiêm trọng xảy ra tại Viện Pháp y tâm thần Trung ương, Biên Hòa và Miền núi phía Bắc, gây phản ứng mạnh mẽ từ công chúng .
- Thanh tra Công an Hà Nội đã khởi tố hơn 40 bị can, trong đó có nhiều lãnh đạo, nhân viên y tế bị điều tra vì nhận hối lộ, làm giả hồ sơ giám định nhằm giúp tội phạm “giả điên” để trốn tội .
2.
Yêu cầu đối với lãnh đạo các đơn vị
- Người đứng đầu và cán bộ y tế tại các viện pháp y tâm thần, bệnh viện tâm thần Trung ương 1 và 2 phải thực hiện nghiêm các chỉ đạo chuyên môn, luật pháp và các văn bản hướng dẫn .
- Những cá nhân thiếu bản lĩnh hoặc dễ bị mua chuộc sẽ bị xử lý nghiêm; “người đứng đầu đơn vị hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật nếu để xảy ra sai phạm” .
- Phải bảo đảm giám định khách quan, minh bạch, đáp ứng yêu cầu của cơ quan tố tụng .
3.
Biện pháp kiểm soát chặt đối tượng bắt buộc chữa bệnh
- Thực hiện đầy đủ hồ sơ theo Nghị định 64/2011/NĐ‑CP và các văn bản hướng dẫn của Bộ Y tế .
- Tăng cường an ninh với ba lớp cửa, camera giám sát xuyên suốt và kiểm soát chặt việc thăm gặp, vật tư người bệnh mang vào .
- Không để bệnh nhân bỏ trốn hoặc tự ý ra ngoài; nếu xảy ra mất an ninh, phải báo ngay cơ quan công an địa phương .
4.
Nâng cao chất lượng giám định pháp y tâm thần
- Giám định viên phải đáp ứng tiêu chuẩn theo Thông tư 23/2019, 42/2024, 11/2022 của Bộ Y tế .
- Chỉ thực hiện khi hồ sơ hợp lệ, kết luận được giao đúng quy trình, đúng người có thẩm quyền .
- Đẩy mạnh hợp tác liên ngành: giám định viên, viện kiểm sát, cơ quan điều tra phải trao đổi, phối hợp chặt để phòng chống tiêu cực .
5.
Ổn định tổ chức và tăng cường giám sát
- Tạm dừng tiếp nhận bệnh nhân và giám định mới tại Viện Pháp y tâm thần Trung ương đến khi kiện toàn lại bộ máy, đảm bảo đủ giám định viên và bác sĩ điều trị .
- Bệnh viện Tâm thần TW1 tiếp nhận các bệnh nhân bắt buộc thay thế để đảm bảo điều trị hợp pháp và đúng quy định .
- Bộ Y tế phối hợp với Bộ Công an, Viện KSND Tối cao và các bộ ngành để cập nhật Luật, điều chỉnh Nghị định 64 và triển khai các đề án nâng cao năng lực hệ thống, cũng như hoàn thiện thể chế .
- Cục Quản lý Khám chữa bệnh tăng cường thanh tra, kiểm tra đột xuất và hệ thống hóa giám sát nội bộ .
🔍
Tóm tắt
Bộ Y tế đang triển khai một loạt biện pháp nghiêm ngặt để đảm bảo hoạt động giám định pháp y tâm thần và điều trị bắt buộc đúng quy trình, minh bạch và tránh bị lợi dụng. Từ tăng cường an ninh, đào tạo chuyên môn đến sắp xếp lại tổ chức và hoàn thiện luật pháp—tất cả hướng tới mục tiêu bảo vệ công bằng xét xử và phòng chống hành vi lạm quyền, tiêu cực.
