1. Quản lý nghiêm số sê-ri vàng miếng
Bộ Công an cho rằng dự thảo Nghị định sửa đổi Nghị định 24/2012 chưa đề cập cụ thể đến quản lý số sê-ri vàng miếng—bao gồm cả vàng mới, vàng đã gia công lại hoặc chuyển thành nguyên liệu. Theo Bộ, cần bắt buộc ghi rõ thông tin số sê-ri trên chứng từ giao dịch để nâng cao tính minh bạch, bảo vệ quyền lợi khách hàng và giúp xác minh nguồn gốc vàng dễ dàng hơn .
2. Thành lập Trung tâm thẩm định vàng quốc gia
Bộ đề xuất thành lập cơ quan thẩm định vàng dưới sự quản lý của Ngân hàng Nhà nước (NHNN), có nhiệm vụ kiểm tra chất lượng vàng miếng, nguyên liệu và trang sức mỹ nghệ, nhằm đảm bảo tiêu chuẩn kỹ thuật và bảo vệ người tiêu dùng .
3. Thanh tra và kiểm toán định kỳ
- Kiểm toán chuyên đề hàng năm: Đối với các đơn vị được cấp phép sản xuất vàng miếng, nhập khẩu nguyên liệu, nên bắt buộc thực hiện kiểm toán độc lập chuyên đề mỗi năm .
- Thanh tra thị trường vàng: Cơ chế thanh tra do NHNN chủ trì cần triển khai mỗi 3–5 năm, với sự phối hợp của Bộ, ngành và chính quyền địa phương để kiểm soát chặt chẽ các tổ chức tham gia hoạt động kinh doanh vàng .
4. Chống độc quyền — giá vàng minh bạch
Bộ Công an cảnh báo cơ hội hình thành độc quyền giá vàng bởi các thương hiệu lớn. Do đó, nên yêu cầu các doanh nghiệp công khai phương pháp định giá, lưu lại chứng từ và dữ liệu giá trong ngày. Ngoài ra, cần quy định rõ biên độ chênh tối đa giữa giá mua – giá bán và có cơ chế can thiệp giá thị trường khi cần thiết .
5. Phòng ngừa “giấy phép mẹ – giấy phép con” và rủi ro về giá
Bộ bày tỏ lo ngại về hệ thống cấp phép phức tạp, bao gồm giấy phép sản xuất, nhập khẩu, tạm nhập… có thể tạo điều kiện cho việc phát sinh tiêu cực, mua bán quota, hoặc tập trung độc quyền trong một nhóm doanh nghiệp. Đồng thời, dự thảo còn thiếu hướng dẫn kỹ thuật cho cơ chế “cân trạng thái vàng” và chốt giá trong ngày để tránh thiệt hại do biến động giá thế giới .
6. Lộ trình cho Sàn/Giao dịch vàng quốc gia
Dự thảo chưa đề cập đến việc huy động vàng trong dân và kế hoạch triển khai sàn giao dịch vàng. Bộ đề xuất NHNN bổ sung nội dung pháp lý để tiến tới thành lập Sở giao dịch vàng quốc gia, hoặc sàn vàng nằm trong Trung tâm tài chính quốc tế, trước khi triển khai thực tế .
🔍 Kết luận
Bộ Công an nhấn mạnh nhu cầu thiết yếu về minh bạch hóa, kiểm soát chặt chẽ và tổ chức hệ thống quản lý đồng bộ trong thị trường vàng thông qua:
- Quản lý số sê-ri vàng
- Thành lập trung tâm thẩm định
- Kiểm toán, thanh tra định kỳ
- Quy định minh bạch trong định giá
- Cảnh giác với các cơ chế cấp phép phức tạp
- Lên lộ trình rõ ràng cho thị trường giao dịch vàng chính thứ
- Các kiến nghị này nếu được thực hiện chắc chắn sẽ góp phần ngăn chặn hành vi tiêu cực, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và tạo nền tảng pháp lý vững chắc giúp thị trường vàng phát triển lành mạnh, ổn định.
