Sau hơn hai thập kỷ bị coi là tổ chức khủng bố và sống trong cảnh cô lập, Taliban đang tìm cách phá vỡ vỏ bọc biệt lập của mình. Từ việc im lặng sau cuộc khủng hoảng 11/9/2001 đến hồi sinh chính trị gần đây ở Kabul, phong trào này đang thực hiện một chiến lược ngoại giao táo bạo và hiệu quả.
🏜️ Di sản tăm tối
- Sau khi chiếm quyền kiểm soát Afghanistan vào năm 1996, Taliban áp dụng luật Sharia hà khắc: cấm học hành, làm việc, giải trí, thậm chí hủy hoại các di tích không thuộc đạo Hồi. Họ cũng dung dưỡng Al‑Qaeda – dẫn đến các biện pháp trừng phạt quốc tế sau vụ 11/9/2001 .
- Bị đánh bật sau chiến dịch quân sự của Mỹ, Taliban lùi vào vùng hẻo lánh và là mục tiêu của nhiều chiến dịch tiêu diệt do Mỹ hậu thuẫn.
🌅 Phiên bản “Taliban 2.0”
- Trở lại nắm quyền tháng 8/2021, họ rút kinh nghiệm: giảm trấn áp, áp dụng chính sách “ân xá”, không truy đuổi nhân sự chế độ cũ – nhằm cải thiện hình ảnh.
- Tránh trồng cây thuốc phiện: diện tích giảm mạnh từ 232.000 ha xuống còn 10.800 ha trong 2 năm qua và tiếp tục giảm .
🌐 Bước vào chính trường quốc tế
- Gia nhập sáng kiến “Vành đai – Con đường” với Trung Quốc để thúc đẩy khai khoáng; Trung Quốc đáp lại bằng hưởng thuế xuất khẩu ưu đãi cho Afghanistan .
- Thiết lập đối thoại an ninh – kinh tế với Iran, Pakistan, Trung Á; mở kênh liên lạc gián tiếp với Mỹ qua Qatar.
- Cử phái đoàn dự COP29 với tư cách quan sát viên và tham gia các diễn đàn quốc tế.
- Nga chính thức công nhận Taliban, chấp thuận tiếp nhận đại sứ ngày 3/7/2025 – nước đầu tiên công nhận đầy đủ chính quyền này .
- Các quốc gia khác như Trung Quốc, UAE, Uzbekistan, Pakistan cũng đã đặt đại sứ tại Kabul dù chưa công nhận chính thức.
⚖️ Cân bằng lợi ích và định hướng tương lai
- Afghanistan nằm trên “ngã tư” chiến lược: Nam Á – Trung Á – Trung Đông, có vị trí quan trọng về an ninh – năng lượng.
- Các cường quốc nhận thức việc cô lập Taliban chỉ gây ra hỗn loạn và mất an ninh vùng – họ buộc phải mở cửa để giải quyết cuộc khủng hoảng nhân đạo (75% dân số sống dưới mức nghèo, quỹ viện trợ đang cạn) .
- Thông qua hợp tác kỹ thuật – kinh tế, quốc tế tiếp tục đặt điều kiện về cải cách nhân quyền – đặc biệt phụ nữ – nhằm giữ Taliban ở lại bàn đàm phán thay vì quay lại nạn khủng bố.
📝 Kết luận
Taliban đang chuyển mình từ một lực lượng khủng bố vào các năm 2000 sang đàn đối tác quốc tế 2.0 – dù hình ảnh mới vẫn chưa thể xóa mờ quá khứ về vi phạm nhân quyền và mối liên hệ với Al‑Qaeda. Cộng đồng toàn cầu hiện đang thử nghiệm một cách tiếp cận “kết hợp áp lực – hợp tác”, hy vọng sẽ giúp Afghanistan ổn định và tránh tái lặp vết xe đổ.
